Europe FAIL!

23-05-2011
De Europese Unie dreigt voor het eerste keer in zijn bestaan in een ernstige crisis terecht te komen. Deze crisis zal niet zo makkelijk kunnen worden opgelost. Omdat het hier om veel geld gaat – een niet op te brengen hoeveelheid geld.

De economische crisis van 2008 heeft de meeste Europese economieën ernstig ontwricht. Een aantal landen vormt nu een ernstige bedreiging voor de monetaire eenheid: Griekenland, Portugal, Spanje, en Ierland.

Zwakte
Het parlementaire debat over de Griekse schuldencrisis toonde niet zozeer de zwakte van het minderheidskabinet, maar het legde de ernstige crisis van Europa bloot.

Economie werd altijd gezien als een exacte wetenschap met wiskundige formules. Kunnen de economen exacte voorspellingen doen over deze crisis waarvan ze het begin niet konden voorspellen? Nee.

Geruchten
Het verloop van deze crisis kan niet langer met objectieve maatstaven en factoren worden voorspeld. Het is vooral afhankelijk van autonome factoren zoals de marktpsychologie, sfeer, vertrouwen, geruchten, onderbuikgevoelens en ook nog de wil van sommige volkeren.

Al deze factoren vallen buiten de exacte economische modellen. De wil van sommige volkeren is niet via economische modellen vast te stellen.

Gestalte
Het Griekse volk heeft het recht om zijn leven gestalte te geven zoals het de Grieken goeddunkt. Dat lijkt mij een logische zaak. Ze willen niet de Nederlandse of Duitse manier van leven kopiëren. Ook dit is hun goed recht.

De vraag die economen niet kunnen beantwoorden, is of de Grieken echt bereid zijn om zeer ingrijpende maatregelen te nemen, die de Griekse leefwijze totaal zou moeten veranderen.

De Griekse regering kan van alles en nog wat beloven, maar of de regering in staat is om al die maatregelen daadwerkelijk in te voeren, hangt van het volk af.

Omwenteling
En wat gebeurt er als de Grieken of Spanjaarden al die maatregelen nemen, die de Noord-Europese landen noodzakelijk achten? Mijn collega professor Rob de Wijk was de eerste wetenschapper die na de omwenteling in Tunesië en Egypte waarschuwde voor dezelfde taferelen in Zuid-Europa.

Kijk naar Spanje! De pleinen zijn vol werkloze jongeren. Ze zijn nog niet boos. Maar dat kan ook nog komen. Hetzelfde kan ook gebeuren in Frankrijk. Maar daar zou het ook nog een etnisch of religieus tintje kunnen krijgen. Deze waarschuwing van De Wijk moeten de politici echt serieus nemen.

Scenario’s
De economen spreken nu niet meer in modellen, maar in scenario’s. Volgens de vooraanstaande economen zijn twee scenario’s mogelijk:

(1) Zuid-Europa wordt langzamerhand gered, zoals sommige landen in Latijns-Amerika. Wel moet dan een aantal leningen worden kwijtgescholden. Dat is met Argentinië ook gebeurd.

(2) Griekenland is al failliet. De overledene wacht alleen nog op zijn begrafenis. Het valt niet te redden. De Griekse toestand kan zich vervolgens uitbreiden naar andere Zuid-Europese landen. En omdat zij binnen de eurozone zitten, zal de crisis zich als dodelijke epidemie naar de rest van Europese Unie verspreiden. Dan komen wij in een grote depressie terecht met alle politieke en institutionele gevolgen van dien.

Helpen
Bij scenario 1 moeten we de Grieken helpen. Bij scenario 2 moeten we nu al een aantal overgangsmaatregelen bedenken om Griekenland buiten de monetaire eenheid te plaatsen.

In beide gevallen zullen we schade lijden. Maar door de euro terug te brengen tot een aantal sterke (noord-)westelijke economieën, kunnen we een grote depressie voorkomen. Wel zullen we hoe dan ook schade lijden.

Wat gebeurt er dan met Griekenland en de andere zuidelijke landen? Zij zullen de ontwikkelingslanden van Europa worden, wat ze eigenlijk al waren. Maar ze kunnen dan vasthouden aan hun eigen specifieke leefwijze. Het hoeft niet per se een ongelukkige leefwijze te zijn. Maar het heeft wel een prijs. Niets is gratis, ook niet in de Europese betrekkingen.

Leiderschap
Wat moet de keuze van onze politici zijn? Dat is niet makkelijk. De politici moeten in deze vraagstukken leiderschap tonen. Op grond van de peilingen en de krantenkoppen kunnen de politici geen verantwoorde beslissingen nemen. En niemand kan met zekerheid zeggen wat de gevolgen van deze beslissingen zijn.

De leiders van Europese landen hebben helaas geen overtuigend verhaal over deze crisis. En dat is heel gevaarlijk. Donkere wolken hangen boven Europa.
More info:

Afshin Ellian